PENGENDALIAN LEPAS TUAI PISANG

Penjagaan Pisang Selapas Tuai

Bagi menjamin buang pisang yang berkualiti tinggi, pengendalian betul dan baik hendaklah dilaksanakan.  Pengendalian yang perlu diambil perhatian meliputi segala aktiviti lepas tuai bermula daripada penuaian, perawatan, penimbangan dan lain-lain disamping penjagaan yang sempurna semasa di ladang.  Buah pisang yang berkualiti tinggi akan menjamin harga yang baik pasarannya.

Sebaik sahaja buah pisang dituai atau dipotong tandannya ianya hendaklah diletakkan dengan cara menegak yang mana bahagian pangkal tandan yang baru dipotong hendaklah didudukkan di sebelah bawah atau ke tanah bagi mengelakkan getah-getah yang keluar daripada meleleh dan terkena kepada buah pisang dan seterusnya merosakkannya.  Pisang berkenaan bolehlah diletakkan dengan disandarkan ke perdu pokok dan dilapik dengan daun-daun pisang dan pastikan ianya tidak terbalik.  Pastikan pisang-pisang tadi diletakkan di tempat yang teduh. Bagi pisang yang telah sedia dibungkus atau dibalut adalah dicadangkan supaya pembungkus atau pembalut berkenaan tidak dibuang atau dikoyak kerana ianya boleh menahan buah pisang daripada terkena getah, kotoran atau tercalar dan juga cahaya panas matahari.

Adalah lebih baik jika pangkal tandan yang dipotong dibalutkan dengan plastik bagi mengelakkan getah pisang terkena buah-buah dan ini boleh merosakkan kualitinya.  Cara pembalutan tandan ini adalah perlu terutama bagi pisang-pisang yang akan disusun atau diangkut secara banyak ke pusat-pengendalian atau ke pasaran terus.

Adalah didapati bahawa pangkal tandan pisang yang panjang kira-kira 30 cm yang ditinggalkan semasa memotong/menuai pisang, adalah berguna untuk mengelak buah-buah pisang daripada terkena getah atau jenis-jenis penyakit tertentu akibat pemburukan ke atas tandan atau sikat-sikat pisang.  Ianya juga berguna untuk kerja-kerja angkat mengangkat buah pisang bagi pengendalian seterusnya.

Kerja-kerja Angkat Letak

Setiap kerja yang melibatkan angkat letak buah-buah pisang hendaklah dilakukan dengan penuh berhati-hati dan dengan cara yang betul agar buah-buah berkenaan tidak rosak dan dapat menjamin kualiti yang baik. Cara mengangkat pisang yang betul ialah dengan menjinjing tandannya dan bukan memegang buah-buahnya.  Jika kerja-kerja pengangkutan ke pusat-pusat pengumpulan ladang memerlukan penggunaan kereta sorong atau motosikal, buah-buah pisang hendaklah dilapik dengan suatu alas yang boleh menahan buah-buah pisang daripada tercedera atau rosak.  Bagi tujuan tersebut adalah dicadangkan digunakan alas sponge dan jika bakul digunakan bagi pengangkutan di dalamnya hendaklah dialas dengan lapisan sponge.  Juga setiap lapis pisang yang disusun di dalam bakul tersebut hendaklah dilapik dengan sponge juga.

Sekiranya ladang yang diusahakan luas dan mempunyai modal adalah disyorkan sistem pengangkutan kabel digunakan sebagaimana telah dilaksanakan di ladang-ladang pisang di negara-negara pengeluar utama.  Dengan cara menggunakan sistem kabel ini buah-buah pisang yang telah dituai dapat dibawa terus ke pusat-pusat pengumpulan atau pusat-pusat pembungkusan dengan tidak melibatkan kerja-kerja angkat letak yang banyak dan ini dapat mengelakkan daripada berlaku kecederaan atau kerosakan terhadap buah-buah pisang berkenaan.

Menimbang

Bagi tujuan pasaran dalam negeri biasanya penimbangan buah-buah pisang dibuat terus di peringkat ladang atau di pusat-pusat pengumpulan.  Biasanya pengendalian yang dipraktikkan mengakibatkan kecederaan kepada buah-buah pisang berkenaan di mana buah-buah pisang ditimbangkan secara bertindih-tindih bagi menjimatkan masa dan tenaga.  Cara menimbang yang boleh mengurangkan kecederaan ialah dengan memasukkan pisang-pisang berkenaan ke dalam bakul yang telah dialas dengan sponge, atau jika menggunakan alat penimbang sangkut pangkal tandan pisang hendaklah disangkut di penyangkut berkenaan.

Membasuh / Merawat Buah

Sesampainya pisang di pusat-pusat pengumpulan, buah-buah tersebut disyorkan diletak di atas alas sponge dan boleh digred mengikut kehendak pengguna atau kesesuaian pasaran samada untuk pasar luar negeri atau tempatan.  Kerja-kerja menyisir pisang bolehlah dilakukan di pusat-pusat tersebut dan ianya dilakukan dengan berhati-hati dan pastikan pisau yang digunakan itu sesuai dan bermata tajam.  Kerja-kerja menyisir pisang ini hendaklah dilakukan di atas tempat yang telah dialas dengan sponge untuk menjaga buah-buah pisang daripada rosak. 

Selepas disisir, trim dan gred buah-buah pisang dan basuh dengan air biasa supaya segala kekotoran dan pucuk-pucuk bunga yang kering ditanggalkan dan buah-buah pisang menjadi betul-betul bersih.  Selepas itu buah-buah tersebut hendaklah direndam sekejap selama 4-20 minit di dalam air tahan kulat (air yang telah dicampur dengan Benomyl) di mana sukatan campurannya ialah:-

Pengeringan

Selepas dibasuh dan dirawat, buah-buah pisang hendaklah dikeringkan samada dengan menggunakan kipas atau dibiarkan kering sendiri dengan meletakkannya di atas rak-rank dan terlindung daripada cahaya matahari.  Kerja-kerja menggred boleh dilakukan semasa membasuh atau selepas pidang dikeringkan.  Buah-buah pisang yang telah kering dan digred bolehlah dibungkus dan dihantar ke pasaran atau dimasukkan ke bilik pemeraman.

Pembungkusan

Merupakan satu kaedah untuk menjaga mutu pisang dan membantu memperbaiki kaedah persembahan jualan dan seterusnya meninggikan kualiti pisang samada di pasaran tempatan atau luar negeri.

• Pasaran Tempatan
  
  Bagi tujuan pasaran runcit adalah dicadangkan pisang yang telah disisir dan dibungkus, dipamerkan di tempat-tempat jualan dengan baik dan tersusun.  Ini dapat mengelakkan pisang tersebut daripada tercedera akibat bergesel antara satu sama lain dan juga menarik perhatian pelanggan-pelanggan.  Pisang dibungkus dengan plastik polietilena dan dilapik dengan polyster dimana jumlah tiap-tiap bungkusan menandungi beberapa biji pisang.
   

• Pasaran Luar Negeri (eksport)
  
  Pisang hendaklah bersih daripada kotoran samada serangga atau bunga-bunga pisang yang telah kering dan lain-lain.  Sebaik mungkin pisang tersebut hendaklah dibasuh dengan air biasa dan telah direndam dengan benomyl.  Pisang yang telah kering dan bersih hendaklah disusun di dalam kotak yang teguh dan dilapik telus udara.  Kotak-kotak ini hendaklah yang tidak mudah rosak dan mempunyai ruang udara dan biasanya dibuat daripada "Corrugated Fibre Board" dan saiznya bergantung kepada kehendak pasaran. 
  
  Jika destinasi pisang adalah jauh, adalah perlu dipastikan pisang tidak masak di perjalanan dengan menggunakan cara pengubahsuaian atmosfera yang membolehkan proses kemasakan pisang dilewatkan.  Masukkan ke dalam plastik yang tidak telus udara dan masukkan sebungkus "clean pack" untuk membantu menyerap gas etilina yang dikeluarkan oleh buah.  Oksijen dikeluarkan daripada plastik dengan menggunakan penyedut udara.  Selepas itu karung plastik hendaklah diikat dengan kemas supaya tidak dimasuki udara.

Penyimpanan / Pemeraman

Pisang yang diterima dari ladang biasanya akan dikumpulkan di pusat-pusat pengumpulan.  Pastikan setor mempunyai dinding dan hendaklah dibersihkan dan sebaik-baiknya hendaklah difumigasikan sebelum penyimpanan dilakukan.  Pastikan pisang diletakkan samada di atas rak yang berlapik dengan sponge di dalam kotak dan disusun dengan baik.

Pengangkutan dan Pasaran

Sekiranya ladang luas, lori treller adalah dicadangkan digunakan untuk mengangkut pisang ke pusat-pusat pengumpulan.  Pengangkutan dengan kabel telah digunakan dengan meluasnya lebih-lebih lagi di ladang-ladang yang besar. Lori biasa dan lori sejuk boleh digunakan untuk mengangkut pisang.  Bagi pengangkutan lori biasa hendaklah mempunyai ruang legar masuk udara yang cukup.  Bagi tujuan ekport, kesejukan container hendaklah dikawal pada suhu 14-15 darjah Celsius. 

Khas Untuk Pengunjung

PEJABAT PERTANIAN DAERAH MANJUNG
KOMPLEKS PENTADBIRAN DAERAH MANJUNG, 32040 SERI MANJUNG
PERAK DARUL RIDZUAN, MALAYSIA
TEL: 605-6883112 Fax: 605-6888329
Tarikh Kemaskini Terakhir:  
08 July 2009 10:24:30 PM

dan Ruangan Webmaster