Nanas (Wikipedia) Panduan Menanam Nanas (klik ) Istilah Nanas dari Kamus Wikipedia (klik) Pokok Nanas dari Kamus Wikipedia (klik) Perosak Nenas Penyakit-penyakit tanaman Nanas Lembaga Perindustrian Nanas Malaysia Journal Nanas, Nanas Kering dan Kaedah Membuatnya Resepi Berasaskan Nanas Pineapple Keratan Akhbar:  Tanah terbiar buah hasil (16/1/2009) Keratan Akhbar:  (i) Potensi Nanas (2008) (ii) Nuget Buah Kekal Zat (2008)

KUMPULAN NANAS

Nanas atau nama botaninya Ananas comosus  dari keluarga Bromeliaceae adalah tanaman tropika yang dipercayai berasal dari Amerika Selatan, la banyak ditanam di Thailand, Filipino, Amerika Selatan dan Afrika. Di Malaysia, Nonas banyak ditanam di negeri Johor, Selangor, Kelantan dan Pulau Pinang.

Antara varieti Nanas yang disyorkan untuk ditanam ialah Sarawak, Gandol, Mauritius (Moris), N36 dan Josapine. Terdapat tiga kumpulan kultivar nanas yang ditanam di Malaysia, iaitu kumpulan Cayenne, Spanish dan Queen.

KUMPULAN CAYENNE

• Sarawak
• Smooth cayenne
• Hilo

KUMPULAN SPANISH

• Nanas Merah (Singapore Spanish)
• Masmerah
• Nanas Hijau (Selangor Green)
• Nangka
• Gandol (No. 19 atau 'java hybrid')
• Betik

KUMPULAN QUEEN

• Moris (Mauritius)
• Bintangor (Moris Sarawak)

VARIETI NANAS

• Nanas Moris
• Nanas Sarawak
• Nanas Pada (Nanas Sawit)
• Nanas Josapine (A25-34)

• Nanas Maspine

Moris dan Sarawak adalah dua varieti utama nanas segar yang ditanam pada masa ini.  Kedua-dua varieti nanas ini mempunyai kelemahan masing-masing.  Nanas Moris kecil, isi berwarna keemasan, agak kering, rangup dan mempunyai kandungan gula yang tinggi.  Walau bagaimanapun bagi nanas jenis ini buahnya mengecil di hujung dan daunnya berduri dan ini merumitkan pengurusan pengeluarannya. 

Indeks kematangan Nanas Moris

Indeks 1	:	Keseluruhan mata buah berwarna hijau terang - belum matang - belum boleh dituai
Indeks 2	:	Keseluruhan mata buah berwarna hijau tua berkilat dengan sedikit kuning diantara mata di pangkal buah - peringkat pecah warna (buah matang) - belum sesuai dimakan segar - sesuai dieksport melalui laut
Indeks 3	:	Keseluruhan mata buah berwarna hijau tua dengan 2-3 mata di pangkal buah hijau kekuningan - buah matang - boleh dimakan segar tapi belum enak - sesuai dieksport melalui laut dan udara
Indeks 4	:	25% mata buah berwarna kuning - buah mulai masak - boleh dimakan segar - sesuai dieksport melalui udara
Indeks 5	:	50% mata buah berwarna kuning oren - buah masak - baik untuk dimakan segar - tidak  sesuai untuk dieksport
Indeks 6	:	Lebih 75% mata buah berwarna kuning oren - buah masak - baik untuk dimakan segar - tidak sesuai untuk dieksport
Indeks 7	:	Keseluruhan mata buah berwarna kuning oren - buah masak ranum - masih boleh dimakan segar - tidak sesuai untuk dieksport

 

Nanas Moris

NANAS SARAWAK:

Bagi nanas Sarawak pula, buahnya besar, mempunyai isi yang berwarna pucat, tidak rangup dan berair.  Varieti Sarawak juga menghadapi masalah pembungaan yang terlalu rendan terutama di kawasan gambut.  Kedua-dua varieti (Moris dan Sarawak) ini juga rentan terhadap gejala teras hitam (black heart disorder) akibat penyimpanan pada suhu rendah.

NANAS PADA (NANAS SAWIT)

Nanas Pada ialah nama diberikan oleh Jabatan Pertanian Sarawak kepada nanas yang popular dengan nama 'Nanas Sawit' di Mukah dan Dalat.

Nanas Pada (Nanas Sawit) di Negeri Sarawak

NANAS JOSAPINE:

Varieti ini jauh lebih baik daripada Moris dan Sarawak.  Rintang terhadap gejala teras hitam.  Oleh itu ia berpotensi untuk pasaran eksport melalui pengangkutan laut dengan menggunakan kontena berhawa dingin.  Selain daripada itu nanas ini juga lebih manis, rangup dan kering, sesuai untuk hidangan segar.

Berasaskan sistem pemilihan, nanas ini dikenali sebagai A25-34, tetapi nama komersilnya ialah Josapine, iaitu singkatan nama hasil kacukan nanas Johor (induk betina) , Sarawak (debunga) dan 'Pineapple' (bahasa Inggeris untuk nanas).

Ciri-ciri Utama Josapine:

• Pokok sangat subur, boleh dihormon pada umur 9 bulan.
• Daun hijau keunguan, tidak beduri.
• Saiz jambul sederhana, kadang-kadang lebih daripada satu.
• Biasanya 1-2 sulur buah / pokok.
• Sulur dan ratunnya baik.

Perbandingan ciri-ciri Josapine dengan Moris dan Sarawak adalah seperti berikut:-

Varieti	Berat (kg)	Empulur mm)	Jumlah Pepejal Laut (%)	Asid %)	Bil Sulur Buah)	Duri	Berbuah Awal	Kualiti Penyimpanan	Gejala Teras HItam	Tindak Balas Berbunga
A25-34	1.3	28	16.8	0.63	2.-3	-	*****	*****	r	*****
Moris	1.0	24	15.9	0.49	0	-	****	***	tr	*****
Sarawak	2.2	28	13.7	0.61	0	-	*	***	tr	**

Petunjuk:  ***** = sangat baik            r  = rintang
                 *      = tidak baik              tr = tidak rintang

Ciri-ciri Pembungaan dan Pembuahan:

• Tindakbalas pembuangan dengan bahan pengaruh sangat baik (90-100%).
• Berbuah awal - dari aruhan bunga hingga peringkat putik bunga mengambil masa 30 hari.
• Dari aruhan bunga hingga pemetikan buah mengambil masa 127 hari.
• Hari 60 tan/ha. bagi tanaman pertama.

Ciri-ciri Buah:

• Kulit buah muda yang berwarna ungu gelap berubah menjadi merah jingga apabila masak.
• Buah berbentuk silinder.
• Matanya besar membonjol, iaitu seperti nanas Spanish.
• Buah bersaiz sederhana (1.2 - 1.5 kg).
• Isi buah kuning keemasan dengan tekstur yang agak rangup dan kering.
• Sangat manis (TSS 16-17%) dengan perisa asid yang seimbang.
• Penyimpannya baik, kualiti buah tidak berubah walapun buah sudah terlalu masak.
• Tiada tanda gejala teras hitam berlaku dalam buah apabila buah disimpan pada suhu 10%^oC
  selama 2 minggu dan didedahkan pada suhu bilik selama 5 hari.

Iklim dan Tanah:
Nanas sesuai ditanam di kawasan yang mempunyai cuaca yang panas, diantara 24^oC-30^oC.  Sukatan hujan yang diperlukan ialah 100-150 sm setahun dan taburannya serata.  Nanas boleh hidup di kebanyakan jenis tanah dan hidup subur di tanah gambut, diantara pH 4.5-6.0.  Perparitan sempurna diperlukan sekiranya tanah sentiasa lembap dan terlalu masam. Nanas sesuai ditanam di tanah rendan dan rata.

Penyediaan Tanah:
Tanah perlua dibersihkan daripada semak samun dan dibajak dan digembur sebelum menanam (tanah gambut tidak perlu dibajak).  Tanah perlu dikapur sekiranya pH terlalu rendah (bawah pH 4.5)

Amalan Kultur:

• Bahan tanaman biasanya terdiri daripada jambul dan sulur.
   
• Jarak tanaman 90 cm x 60 cm x 30 cm (2 baris berkembar) dengan sistem penanaman pokok utama disyorkan bagi mendapat hasil dan mutu buah yang seragam.
   
• Pembajaan di tanah gambut menggunakan 435 kg amonium sulfat + 6 kg CIRP + 163 kg 'Muriate of potash' sehektar setiap kali pembajaan pada 2.5 dan 8 bulan selepas ditanam.  Manakala di tanah mineral, baja NPK 15:15:15 sebanyak 860 kg sehektar setiap kali pembajaan pada 2 dan 5 bulan selepas ditanam dan NPK Mg 12:12:17:2+TE pada kadar yang sama pada 8 bulan selepas ditanam disyorkan.
   
• Baja semburan mengandungi campuran 42 g kumprum sulfat, 42 g zink sulfat, 21 g ferus sulfat, 640 g kapur dan 640 g urea dalam setiap 18 liter air.  Penyemburan dibuat pada 1 dan 4 bulan selepas ditanama bagi kedua-dua jenis tanah.
   
• Pengaruhan bunga pada masa 9 bulan selepas ditanam dengan menggunakan etefon (300 bahagian/juta) dan 3% urea (40 ml sepokok).
   
• Buah dipetik pada peringkat 'dua mata' matang.

Pembajaan

Pusingan	Masa	Jenis Baja	Kadar/Hektar
1 2 3 4 5	Sebelum menanam Semasa menanam 3 bulan 6 bulan 9 bulan	Kapor CIRP NPK 12:12:17:2 NPK 12:6:22:3 NPK 12:6:22:3	2.5 tan 200 kg 200 kg 500 kg 500 kg

Racun Serangga untuk kawalan perosak serangga

Bil	Racun	Bahan Aktif	Kadar	Jumlah/ha	Ketinggian Kemasaman Tanah
1 2 3 4 5 6	Carbaryl Dimethoate Amitraz Mercaptodimethur Diazinon Cypermethrin	85% 38% 20% 50% 52% 5.5%	9g / 4.5 lit.air 6 ml / 4.5 lit.air 10 ml / 4.5 lit.air 10 g/10 lit. air 7.5 ml / 4.5 lit.air 7.5 ml / 4.5 lit.air	1.8 kg 1 lit 0.8 lit 500 g 1.5 lit 1.3 lit	7 14 7 7 7 7

Racun Untuk Kulat
 

Bil	Racun	Nama Dagangan	Bahan Aktif	Kadar Bancuhan	Ketinggian Kemasaman Tanah
1 2 3 4	Mancozeb Maneb Copper oxychloride Tridemorph	Dithane M-45 Pro-Maned 80 Zepercide 870 Calixin	80% 80% 87% 84.3%	7-9/4.5 lit.air 30-40/18 lit.air 10-20 g/10 lit.air 5 ml/4.5 lit.air	7 14 7 7

 

Kawalan Rumpai:
Dalam masa 6 bulan pertama selepas menanam, kerja merumput hendaklah dilakukan setiap 3 bulan ekali.  Selepas itu, merumput boleh dikurangkan sehingga 6 bulan sekali.

Kawalan Jambul dan Sulur:
Jambul buah dan sulur tangkai perlu dibuang apabila panjangnya mencapai 2.5 - 6.5 sm untuk membaiki bentuk dn memudahkan tumbesaran buah.  Hanya 2 sulur disimpang pada setiap pokok untuk dijadikan bahan tanaman.

Indeks Kematangan Nanas Josapine

Indeks 1	:	Keseluruhan mata berwarna unggu gelap dengan braktea berwarna kemerahan. - buah belum matang - isi buah keputih-putihan dengan sedikit warna keemasan. - belum sesuai untuk dituai.
Indeks 2	:	Kebanyakan mata berwarna hijau gelap dengan warna kehitaman antara mata. Braktea kekeringan, berwarna putih. - buah telah matang (peringkat pecah warna) - 50% isi berwarna keemasan - belum sesuai dimakan segar - boleh dieksport melalui laut
Indeks 3	:	Buah berwarna hijau gelap dengan 1-2 mata di bahagian pangkal buah bertukar warna keorenan. - buah matang hijau - 75% isi berwarna keemasan - boleh dimakan segar tapi masih belum enak - sesuai untuk ekport melalui laut dan udara
Indeks 4	:	Lebih kurang 25% mata buah berwarna keorenan. - buah suku masak - lebih 75% isi berwarna keemasan - isi pejal, berjus, manis dan sedikit harum - baik untuk dimakan segar - sesuai untuk pemprosesan minuman - sesuai untuk eksport melalui udara.
Indeks 5	:	Lebih 75% mata berwarna keorenan - buah separuh masak - keseluruhan isi berwarna keemasan - isi pejal, berjus, manis dan harum - baik untuk dimakan segar - baik untuk pemprosesan minuman - masih boleh dieksport melalui udara
Indeks 6	:	Lebih kurang 75% mata buah berwarna keorenan - buah tiga suku masak - isi kurang pejal, sangat berjus, manis dan harum - masih boleh dimakan segar - tidak sesuai untuk eksport
Indeks 7	:	Keseluruhan buah berwarna oren - buah masak penuh - isi lembik, sangat berjus, manis dengan sedikit kemasaman - masih boleh dimakan segar tapi kurang enak - tidak sesuai untuk eksport

Nanas Josapine (MARDI)

Maspine berasal dari kumpulan nanas 'Manzanah' iaitu daripada jenis buah yang mempunyai ciri-ciri daun tidak berduri (piping-leaf).  Ia telah dibangunkan dan dinamakan '73-50' oleh Institut Penyelidikan Nanas di Hawaii yang telah ditutup pada 1975.  Maspine ialah hibrid yang kompleks yang berasal dari kacukan antara kultivar Cayenne, Perolera, Pernambuco, Spanish dan Queen.

Di Malaysia, ia telah diperkenalkan di MARDI Pontian melalui program pertukaran germplasma dengan Stesen Penyelidikan Hortikultur Maroochy, Australia pada Mac 1993.  Dua sulur daripada setiap lima hibrid 'piping-leaf' telah diperkenalkan dan setelah melepasi kuarantin, ia ditanam di MARDI Pontian untuk pemerhatian dan kajian.  Lewat tahun 1994, tiga hibrid iaitu '53-116', '59-656' dan '73-50' (Maspine) telah dipilih dalam penilaian generasi pertama.  Hibrid yang dipilih ini dibiakkan menggunakan teknik tunas daun dan 'quartering'.

Pada tahun 1996, sebanyak 50 pokok dari setiap hibrid hasil penilaian generasi kedua ditanam dalam barisan progeni untuk penilaian seterusnya.  Selepas hasil dituai, jambul dan tangkai digunakan sebagai bahan tanaman untuk plot percubaan di Pontian pada tahun 1999.  Secara keseluruhan, hibrid '73-50' (Maspine) adalah yang terbaik berbanding dengan hibrid lain serta kultivar tempatan.  Ciri-ciri Maspine adalah seperti berikut:-

• Ciri-Ciri Tampang
  
  - Pokok subur dan sederhana tinggi.
  - Daun tidak berduri.
  - Saiz jambul sederhana besar (sebagai bahan utama pembiakan).
  - Biasanya jarang mempunyai sulur tangkai, sulur angin dan sulur bawah.
   

• Ciri-ciri Pembungaan
  
  - Tindak balas pembungaan lebih daripada 80%.
  - Pengeluaran jambak bunga 37 hari selepas aruhan hormon.
   

• Ciri-ciri Buah
  
  - Buah berbentuk silinder dengan sisi bersegi.
  - Kulit nipis mempunyai kadar perolehan yang tinggi.
  - Bersaiz sederhana dan beratnya lebih kurang 1.8 kg.
  - Isi bewarna kuning keemasan.
  - Kandungan gula tinggi iaitu lebih 16%.
  - Kandungan asid rendah (0.58%).
  - Rasanya manis dan enak, sesuai dijadikan pencuci mulut.
   

• Hasil
  
  - Lebih kurang 40% lebih tinggi daripada Gandul dan 60% lebih tinggi daripada Josapine.
  - Rintang kepada penyakit reput teras.
  - Lebih mudah sesuai dengan pelbagai keadaan alam sekitar.
   

• Ciri-ciri Pengalengan
  
  - Kadar perolehan yang lebih baik (20%) berbanding dengan Gandul (16-18%).
  - Kandungan gula yang tinggi 14-17% sebelum diproses dan 16-18% selepas diproses.
  - pH dan tahap keasidan sesuai untuk pengalengan.
  - Isi berwarna kuning keemasan yang menarik serta tidak mudah pecah setelah dipotong.
  - Isi buah bersih dan bebas daripada bintik-bintik.
  - Garis pusat empulur buah kurang daripada 30 mm.
  - Secara keseluruhan industri atau pengilang berpuas hati dengan kualiti varieti ini.

Benih Maspine dihasilkan melalui teknik 'quartering' dan ketulenan klon dijamin.  Terdapat lebih 12,000 sulur telah disediakan untuk hibrid ini.  Benih ini akan dibiakkan seterusnya dengan menggunakan teknik 'quartering' untuk mencapai sasaran 128,000 sulur pada hujung tahun 2006. 

Produk Hasil Pemprosesan Nanas Maspine:

• Produk yang boleh dihasilkan ialah produk berkaleng, produk basah, produk kring dan produk separa kering.  Produk berkaleng seperti nanas dalam sirap, nanas dalam jus nanas, jus nanas dan minuman jus nanas. 
   
• Sesuai dikalengkan atau dibotolkan tanpa gula sebagai jus nanas jernih bersama atau tanpa karbon dioksida. 
   
• Penghasilan serbuk jus nanas dengan menggunakan teknologi pengeringan 'fluid bed' atau spray dryer' dan kordial. 
   
• Nanas hancur boleh dijadikan puri, sos nanas bercili, sos nanas manis, jem dan inti.  Pemproses snek, jeli dan nanas kering.

Nanas Maspine (Lembaga Perusahaan Nanas Malaysia)

INDEKS KEMATANGAN BUAH NANAS :

Umumnya peringkat kematangan buah nanas boleh ditentukan dengan melihat perubahan warna kulit, keratan 'mata' dan pengiraan hari dari tarikh menanam atau pemberian hormon untuk aruhan bunga.  Untuk penuaian, kiraan hari selepas pemberian hormon seringkali digunakan oleh petani.  Nanas Moris dan Josapine umpamanya, masing-masing sudah boleh dipetik 125 dan 120 hari selepas pemberian hormon.  Jangka masa matang bagi buah nanas Gandul ialah 15-16 bulan sementara nanas Masmerah mengambil masa 17-18 bulan.  Walau bagaimanapun, tarikh kematangan ini digunakan sebagai panduan sahaja, kerana kematangan buah nanas boleh juga dipengaruhi oleh cuaca.  Buah nanas biasanya masak lebih awal apabila peringkat akhir tumbesaran buah berlaku pada musim hujan.

Ciri-Ciri Maspine Berbanding Dengan Josepine dan Gandul

Untuk mendapatkan maklumat lanjut mengenai penanaman nanas dan bekalan benih tanaman, sila hubungi:- Unit Promosi dan Jualan Pusat Perkhidmatan Teknikal Ibu Pejabat MARDI Peti Surat 12301 50774 Kuala Lumpur. Tel:  603-9437128 Fax:  603-9487630 Laman web:  MARDI (klik) Borang:  Borang Pertanyaan dan Aduan Pelanggan (klik)

 [ke Laman Utama]     [ ke belakang ]